|
Buổi nói chuyện
Năm trăm năm Nguyễn Hoàng 1525-2025 sẽ
đính chính một
sự kiện quan trọng mà các nhà soạn sử của triều Nguyễn
đặt điều vu khống có mục đích một nhân vật lớn là
TRỊNH KIỂM,rễ của Nguyễn Kim,anh rể của Nguyễn Uông và
Nguyễn Hoàng.
|
|
|
Nguyễn Bỉnh Khiêm
|
Trịnh Kiểm
|
|
|
|
Nguyễn Hoàng
|
Vua Tự Đức
|
Đại Nam thực lục và Liệt truyện đều viết
là sau khi Nguyễn Kim mất (1545),Trịnh Kiểm đã giết em vợ
là Nguyễn Uông và định giết luôn Nguyễn Hoàng khiến Nguyễn
Hoàng phải lánh nạn vào Thuận Hoá.(1558).(1)
Tất cả sách vở
hiện nay đều viết theo Đại Nam thực lục và Liệt truyện.
Tôi đã nghi ngờ
sự kiên này.
Lý do là sử nhà
Nguyễn không cho biết Trịnh Kiểm đã giết Nguyễn Uông vào
ngày tháng nào,lấy cớ gì.Tiểu sử Nguyễn Uông cũng không
rõ ràng: mẹ,vợ,con trưởng…tên gì,sống chết thế nào
đều không rõ.
Ông Nguyễn Kim
có 3 bà vợ.Bà sinh ra Ngọc Bảo (vợ Trịnh Kiểm),Bà sinh
ra Nguyễn Hoàng..đều rõ họ tên.Bà thứ ba sinh ra Nguyễn
Uông..tên gì,sống chết thế nào không rõ ! Chỉ biết là
có một người con của Nguyễn Uông được Nguyễn Hoàng đưa
vào Thuận Hoá năm 1558 là Nguyễn Uyên.
Nguyễn Kim mất
vào tháng 5,Nguyễn Uông mất vào tháng Giêng.Vậy Uông không
mất vào năm 1545 mà phải vào những năm sau đó.
Đọc lịch sử
Trịnh Kiểm sẽ thấy việc gán cho Trịnh Kiểm giết em vợ
sau khi nhạc phụ mất là điều không hợp lý,khó tin!
Trịnh Kiểm mồ
côi cha từ lúc 6 tuổi,phải trộm gà của những người trong
làng để nuôi mẹ.Tuổi nhỏ phải đi chăn trâu thuê.. nhưng
sớm bộc lộ tài năng.Như Đinh bộ Lĩnh,ông tụ tập trẻ
chăn trâu dùng cờ lau tập trận.Có một lần,ông giết trâu
để khao quân thì bị chủ trâu phát hiện.Đám trẻ bỏ chạy
hết riêng ông bình tỉnh ngồi lại.Ông bị bắt nhưng thưa
lại rằng con trâu bị giết là một con trâu bị nạn,què…nhưng
rồi mẹ con ông cũng bị đuổi ra khỏi làng..Lúc đó ,ông
16 tuổi.Ông đến Ninh bang hầu họ Mạc,làm thuê,trông
coi ngựa.Ông được một người Chăm là Vũ thì Ăn dạy cho
biết cách nuôi ngựa và coi tướng ngựa.Ông đã ăn cắp một
con ngựa tốt và bỏ đi.Ninh bang hầu cho truy tìm ông nhưng
không bắt được liền sai người lùng bắt mẹ ông.
Cuối cùng mẹ
ông bị Ninh bang hầu bắt ,bỏ vào lồng tre dìm sông chết.Ông
và Vũ thì Ăn tìm được xác mẹ khi nổi lên và đem chôn ở
chỗ khác.Năm đó ông 18 tuổi, mồ côi cả cha lẫn mẹ.
Lang bạt kỳ hồ,ông
tìm sang Lào,xin đầu quân cho Nguyễn Kim lúc đã 30 tuồi.
Đó là vào năm
1533,Nguyễn Kim đã tìm được con của vua Chiêu tông là Lê
Ninh và tôn lên làm vua,tức là Lê Trang tông.
Nguyễn Kim lúc
đó đã 65 tuổi rất vui mừng được một tài năng đang
độ chín là Trịnh Kiểm tìm đến góp sức trong khi các con
trai ông còn nhỏ.Nguyễn Uông mới ở tuổi thiếu niên (ước
chừng 13) Nguyễn Hoàng mới 8 tuổi.Con gái lớn lạ Ngọc Bảo
đến tuổi cập kê (17 tuổi).Tuổi đã lớn mà con đường
Phục hưng nhà Lê chỉ mới bắt đầu.Chẳng những thu dụng
Trịnh Kiểm ông còn gả con gái Ngọc Bảo cho Trịnh Kiểm
dù Trịnh Kiểm lúc đó đã có vợ nhưng chưa có con.(Trịnh
Cối chào đời hai năm sau đó.)
Còn Trịnh Kiểm
quá vui mừng.Ông đã có một lý tưởng để phụng sự (Phù
Lê) và thi thố tài năng.Ông đã có một gia đình ấm cúng
với một người vợ trẻ.Nguyễn Kim đối với ông là một
đại ân nhân chứ không chỉ là cấp chỉ huy,là bố vợ !
Sau
12 năm cùng chiến đấu trong quân đội Phù Lê,chẳng may Nguyễn
Kim bị Dương chấp Nhất hạ độc và qua đời(1545)..Ở
tuổi 42.ông phải tiếp tục công việc của Nguyễn Kim mà
ngày thành công còn rất xa.Khăn tang của đại ân nhân con
mới,ông không thể ra tay giết em vợ mới khoảng 25 tuổi
là Nguyễn Uông chẳng là người có khả năng đe dọa vị
trí cầm đầu quân cần vương của ông.Còn Nguyễn Hoàng mới
20 tuổi,giỏi lắm là mới vài năm cùng ông chiến đấu ,làm
sao có thể đe dọa vị thế của ông ?
Gán
cho ông tội giết Nguyễn Uông và còn mưu giết Nguyễn Hoàng
vì tranh quyền là điều chẳng hợp lý chút nào!
Bản
thân Trịnh Kiểm nếu là người vô ơn,bạc nghĩa,tàn nhẫn
và..bất trí như thế thì còn ai theo ? Những hào kiệt từng
theo Nguyễn Kim những ngày đầu,bà con họ hàng Tống Sơn…còn
ai theo Trịnh Kiểm và ngay Ngọc Bảo làm sao còn chịu sống
chung với một người chồng bất nghĩa như thế để rồi
sau đó sinh ra Trịnh Tùng (1550) ?
Thực
tế sẽ chứng minh các sử thần Liệt truyện và Đại Nam
thực lục đã vu cáo và bôi nhọ Trịnh Kiểm chỉ vì muốn
cho hậu thế hiểu là chiến tranh Trịnh Nguyễn kéo dài
trong 45 năm về sau (1627-1672) là bắt nguồn từ Trịnh Kiểm
,người mưu toan xóa sổ họ Nguyễn ! Nhưng họ đã không thể
bịa ra Trịnh Kiểm đã lấy cớ gì để giết Nguyễn Uông
và giết vào thời gian nào.Họ xóa cả những gì liên
quan đến Nguyễn Uông để người đời sau không thể
dò theo đó để tìm ra sự thật. Mẹ Uông là ai ?Vợ Uông
là ai?Người con đầu mà có tư liệu ghi là Nguyễn thần Không
đã sống chết như thế nào ?Hoàn toàn biệt tăm.Chúng ta chỉ
còn biết một người con của Nguyễn Uông là Nguyễn Uyên
đã được Nguyễn Hoàng đưa vào Thuận Hoá năm 1558 mà Uyên
đã đứng đầu hệ I,nhà thờ và mộ còn ở Long Thọ ,Huế.
Một
chi tiết khác giúp ta biết là Nguyễn Uông không chết trong
năm 1545 mà phải là những năm sau đó.
Nguyễn
phúc tộc thế phả ghi ngày mất của Uông là 11 tháng Giêng
(2) trong khi ngày mất của Nguyễn Kim là 20 tháng Năm!
(3) May thay,Lê Quý Đôn trong Phủ biên tạp lục hé lộ
đôi chút :
“Bọn Lãng quận công[Uông] ngờ vua có mưu gì,toan làm loạn.Thế
tổ [Trịnh Kiểm]…rước vua đến bản dinh xin hết
sức giúp dở.Lại hiểu dụ bọn Lãng quận công bỏ hết
hiềm khích .”(4)
.
Sau đó Lê quý Đôn không viết thêm gì về Uông.
Uông là con trưởng của Nguyễn Kim,ở tuổi khoảng 25,
có thể nghĩ mình phải là người thừa kế sự nghiệp chứ
không phải là người anh rễ.Giá như Nguyễn Kim không bị
đầu độc dẫn đến cái chết bất ngờ thì Nguyễn Uông
sẽ là người nối tiếp Nguyễn Kim chừng 5 năm sau khi ở
tuổi 30,tuổi mà Trịnh Kiểm về với Nguyễn Kim !
Trịnh
Kiểm cũng không đe dọa gì Nguyễn Hoàng mới 20 tuổi.Mười
ba năm sau,khi chọn Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hoá,Trịnh
Kiểm đã tâu cùng vua Lê :
“Xứ Thuận Hoá là một kho tinh binh trong thiên hạ,buổi đầu
quốc triều ta bắt đầu gầy dựng cơ nghiệp cũng đã dùng
xứ ấy để dẹp yên giặc Ngô.
Xứ ấy,địa thế hiểm trở,dân khí cương cường lại có
nhiều nguồn lợi trên rừng dưới biển,là vùng trọng yếu
không xứ nào hơn.
Gần đây,quan quân kinh lược mấy chục năm trời mới lấy
được.Vậy nên hết sức bảo vệ,để làm một bức bình
phong vững chắc.
Hạ thần xét thấy con trai thứ của Chiêu Huân Tĩnh công là
Nguyễn Hoàng là một người trầm tĩnh,cương nghị lại
có mưu lược,đối với quân sĩ có độ lượng khoan dung,giản
dị.Vậy xin bổ ông làm trấn thủ,để trị an nơi biên
thuỳ và chống giặc ở miền Bắc kéo vào,và lại cùng Trấn
quận công[Bùi tá Hán ] ở xứ Quảng Nam cùng làm thế cứu
viện lẫn nhau.Hết thảy các việc to nhỏ ở địa phương
ấy,xin để ông tùy nghi định đoạt,lại xin ủy cho ông thu
các sắc thuế, nộp về triều đình đúng kỳ hạn,để thêm
vào sự chi tiêu trong nước.
Như vậy,thì một vùng Ô châu khỏi phải để ý lo tới,hạ
thần sẽ khỏi phải phân tâm,mà chỉ dốc hết ý chí về
việc đông chinh,bắt đầu kinh lý ở xứ Sơn Nam và xứ Sơn
Tây rồi thứ đến khôi phục kinh đô cũ,tiểu trừ thoán
nghịch.Nghiệp trung hưng sẽ có thể sớm thành công”(5)
Muốn mượn tay
quân Mạc hay khí hậu khắc nghiệt để loại bỏ Nguyễn Hoàng,Trịnh
Kiểm không phải mất công trình bày một kế hoạch toàn diện
như thế.Có thể không ai hiểu và đánh giá Nguyễn Hoàng hơn
Trịnh Kiểm! Qua đánh giá này ta còn thấy tấm lòng yêu mến
người em vợ mà lúc ông được nhận làm thành viên gia đình
mới 8 tuổi và nay là một trung niên tài năng 33 tuổi
!
Đại Nam thực lục còn cho biết chuyến đi “lưu đày “
có cả hàng ngàn người cùng đi và Tống Phước Trị,cựu
trấn thủ cùng quan chức đã ở lại Thuận Hoá để giúp
tân trấn thủ.
Trong mười
năm (1558-1568) Nguyễn Hoàng đã thành công trong việc thu phục
nhân tâm ,biến Thuận Hoá thành một miền đất hứa : nhân
dân sung túc,của rơi ngoài đường không ai nhặt,ban đêm ngủ
không cần đóng cửa…và sử nhà Nguyễn không giấu được
“tình cảm anh em chán hòa yêu quý “khi Nguyễn Hoàng ra Thanh
Hoá vào chầu vua Lê và gặp Trịnh Kiểm sau mười năm xa cách
,và chính trong dịp này Trịnh Kiểm giao luôn cho Nguyễn Hoàng
trấn Quảng Nam.(6)
Nguyễn Hoàng
trở thành vị Tổng trấn Thuận Quảng,một dãi đất từ
nam sông Gianh đến tận Đèo Cả !Xứ Đàng Trong (tương lai)
được khai phá và phát triển (1558-1613) là công sức của
Nguyễn Hoàng nhưng người bổ dụng tạo điều kiện cho Nguyễn
Hoàng không ai khác là Trịnh Kiểm.!
Thái
tổ của họ Trịnh Đàng Ngoài chính là người giúp hình thành
Thái tổ họ Nguyễn của Đàng Trong !
Trịnh
Kiểm mất (1570) ,Trịnh Tùng kế nghiệp và cũng mất hơn 20
năm,người cháu ngoại của Nguyễn Kim mới thu phục được
Thăng Long và Nguyễn Hoàng lại đem toàn bộ lực lượng ra
giúp Trịnh Tùng.Điều này giúp chúng ta suy đoán là
Trịnh Kiểm không giết Nguyễn Uông và không mưu hại Nguyễn
Hoàng. Nguyễn Hoàng ở đất bắc giúp Trịnh Tùng chính là
tiếp tục sự nghiệp của Nguyễn Kim và Trịnh Kiểm theo đuổi
lúc còn sống:Phục hưng triều Lê.
Nhưng
vào năm 1600 ,khi Trịnh Tùng xưng vương,lập phủ chúa..thì
Nguyễn Hoàng không thể ở lại đất Bắc,Chính ông lập kế
để các cựu thần nhà Mạc là Bùi văn Khuê,Phan Ngạn ,Ngô
đình Nga nổi loạn ở cửa biển Đại An
rồi
nhân đó kéo toàn bộ lực lượng về lại Thuân Hoá.
Trịnh
Tùng đã viết thư trách cậu và Nguyễn Hoàng cũng nhận lỗi.Nguyễn
Hoàng còn gã con cho Trịnh Tráng.Xung đột đã không xảy ra
lúc Nguyễn Hoàng và Trịnh Tùng còn sống.
Phải
14 năm sau khi Nguyễn Hoàng mất (1613)Trịnh Nguyễn mới xây
ra chiến tranh Bắc Nam giữa Nguyễn phúc Nguyên và Trịnh
Tráng.Một điều thú vị là Đàng Trong vẫn giữ niên hiệu
vua Lê và quốc hiệu Đại Việt như Đàng Ngoài.Sau chiến
tranh (1627-1672) hai phần lãnh thổ vẫn là hai phần của Đại
Viêt,một đất nước đã giành được độc lập dưới quyền
đô hộ của nhà Mình và tiếp tục phát triển dưới thời
Lê Thánh Tông.Lãnh thổ Đại Việt đã vào đến Đèo Cả
.
Vụ
nghi án Nguyễn Uông đã có thể nhờ Vua Tự Đức làm
sáng tỏ.
Trong
tác phẩm NGỰ CHẾ VIỆT SỬ TỔNG VỊNH (7) Vua Tự Đức
đã công phu tìm hiểu tiểu sử
của 226 .nhân vật và vịnh mỗi nhân vật 4 câu trong đó gồm
:
Đế
vương (50),Hậu phi (50), Tôn thần (9), Hiền thần (19), Trung
nghĩa (35), Văn thần (18),Võ tướng (26),Liệt nữ (5),Tiếm
ngụy (4), Gian thần (10)…
TRỊNH
KIỂM được vua Tự Đức xếp vào 26 võ tướng cùng với
Lý thường Kiệt,,Phạm ngũ Lão,Trần nguyên Hãn,Trần Khánh
Dư..Tác giả Ngự chế..chỉ đề cập đến gian nan thiếu
thời của Trịnh Kiểm và các chiến công khi tham gia vào công
cuộc phù Lê,chỉ có một điều đáng trách là đề nghị
Trịnh Cối thay mình :
Chẳng nhớ ơn nuôi
lúc bé thơ,
Trộm
gà cắp ngựa tự bao giờ,
Lâm
chung dâng biểu con ngủ nối.
Quyền
Bính từ đây đã khác xưa.
Cám
ơn vua Dực tông đã gián tiếp minh oan cho Trịnh Kiểm !
Thú
vị là nhà vua đã xếp Trịnh Tùng vào loại Gian thần cùng
với Trần thủ Độ,,Trần ích Tắc, Đỗ Thích,Nguyễn hữu
Chỉnh…
Cha
con anh em còn giết nhau,
Khác
như vua tôi kể vào đâu!
Chúng
ta nên biết rằng vua Tự Đức viết Ngự chế Việt sử
tổng vịnh là muốn phổ biến trong nhân dân để giáo hóa
phong tục
Tác
giả Ngự chế… không thể nào ca ngợi nhân vật Trịnh Kiểm
nếu người đó đã âm mưu và thực hiện kế hoạch xóa sổ
dòng dõi của Triệu tổ họ Nguyễn !
Trịnh
Kiểm không giết Nguyễn Uông,không tìm cách hại Nguyễn Hoàng,trái
lại là người đưa Nguyễn Hoàng vào Thuân Hoá và trước
khi mất đã trao cho Nguyễn Hoàng chức Tổng trấn Thuận Quảng,Nguyễn
Hoàng tiếp tục thực hiện hoài bão của Nguyễn Kim
khi ra Bắc giúp Trịnh Tùng.
Theo giáo sư Tôn
thất Dương Kỵ (Viêt sử khảo lược) khi biên giới phía
nam đã đẩy vào Thạch bi sơn,Thăng long không còn đóng vai
trò trung tâm, tất yếu phải hình thành một trung tâm mới,lãnh
thổ sẽ bị chia cắt cho đến khi kinh tế phát triển tương
xứng. Thuận Hoá sẽ dóng vai trò đó,Sự phân ly lãnh thổ
nếu có kết quả tiêu cực là nội chiến thì cũng có kết
quả tích cực là hình thành xứ Đàng Trong và tiếp tục mở
mang đất nước về phia Nam !
Mạc Cửu,Dương
ngạn Địch,Trần thượng Xuyên…. tìm đến Huế của
Xứ Đàng Trong để rồi Hà Tiên,Mỹ tho,Biên Hoà..Sài gòn…trở
thành đất Việt.
(1)ĐẠI NAM THỰC
LỤC,Tiền biên,tập I
Tổ
phiên dịch Viện Sử học,nxb Sử học,Hà nội, 1962
Trang
30,31.
(2)
(3)NGUYỄN PHÚC TỘC THẾ PHẢ,
Vĩnh
Cao,Vĩnh Dũng,Tôn thất Hanh,Vĩnh Khánh,Tôn thất Lôi,Vĩnh Thiều
biên soạn
Nxb
Thuận Hoá,Huế 1995,
trang97
(Kim) trang 108 (Hoàng)
(4)
LÊ QUÝ ĐÔN Toàn tập,
Phủ biên tạp lục, tập I,bản dịch của Viện Sử học
Nxb Khoa học Xã hội,Hà nội, 1977
Trang 49
(5)
LÊ QUÝ ĐÔN Toàn tập
Nxb Khoa học
Xã hội,Hà nội ,1977,sdd
Trang
305,306.
(6)ĐẠI NAM THỰC
LỤC,Tiền biên,,..sdd.,trang 30
(7) DỰC TỔNG ANH
HOÀNG ĐẾ- Ngự chế Viêt sử tổng vịnh.
Bản
dịch của Lê Xuân Giáo -Nguyễn Quang Tô,
Phủ
Quốc vụ khanh đặc trách Văn hóa xb,Sài Gòn ,1970
Phần
Võ tướng,Trịnh Kiểm..trang 202,203,204.
|